«МАКРОЭКОНОМИКА» пӘні бойынша СӨЖ ЖӘНЕ  ОБСӨЖ СЕМИНАР САБАҒЫН ЖҮРГІЗУГЕ  АРНАЛҒАН  ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУЫ

 

 

Мазмұны:

Кіріспе…………………………………………………...................…...………..6

1. Студенттің өзіндік жұмыстарын ұйымдастыруға   арналған әдістемелік  нұсқаулар  (оқытушылар таңдауы)……………..................................………..  8

2. СӨЖ-дің тапсырмалардың тақырыптары ……………....………………....9

 

3. ОБСӨЖ-ді орындауға арналған әдістемелік нұсқау................... ....…....13

 

4.  ОБСӨЖ тапсырмаларының тақырыптары...........................………..…….15

 

5. Cтуденттердің білімің бақылау

5.1.Кіріспе бақылау сұрақтары...........................................................................31

5.2.Аралық бақылау сұрақтары………………………...................................31

 

5.3.Ағымды  бақылау сұрақтары………………………………....................…34

 

5.4.Межелік бақылау сұрақтары…………………....………….......................................................…..35

 

6.Пайдаланған әдебиеттердің тізімі……………………………......................37

 


Кіріспе

 

Қазақстандық білім беру жүйесінің халықаралық стандарттарға көшуі және білім берудің кредиттік жүйесін енгізу студенттердің өзіндік жұмысына жоғары сапалы жаңа талаптар қояды. Бұл процесстің маңызды бір бөлігі – студенттердің өзіндік жұмысы (СӨЖ) :студенттердің дәріс және семинар сабақтарында алған оқу материалын тұйықтап, өз білімін жеке зерттеулер арқылы толықтырып қана қоймай, сонымен қатар өзінің өмір әрекетіне қажетті ақпараттарды жинау және талдау арқылы салмақты шешімдерді қабылдауға мүмкіндік береді.Егер оқу жүктемесінің басқа түрлері көп жағдайда студенттердің басқа адамдармен қабылданған шешімдерді орындауға үйретсе, ал СӨЖ-ді орындау процесінде мамандардың қалыптасуында тек орындаушылық қасиет қана емес, сонымен бірге жеке шешімдер қабылдап, командамен жұмыс істеуге мүмкіндік береді.Бұл әсіресе нарықты экономика жағдайында аса қажет.Сонымен бірге студенттердің өзіндік жұмысын ұйымдастыру, бақылау,  бағалау және әдістемелік қамтамасыз ету бойынша бірқатар маңызды сұрақтар күрделі түрде қайта қарауды және оқытылатын пәндердің өзіндік ерекшеліктерін ескеруді қажет етеді.Макроэкономика бойынша СӨЖ-ді орындау үшін студенттердің дәріс және семинар сабақтарында қажетті білімін алып қана қоймай, сонымен қатар елдегі және шетелдегі болып жатқан экономикалық, әлеуметтік, заңнамалық және басқа да өзгерістер мен жаңалықтарды біліп отыруы тиіс және экономикалық және математикалық моделдер құрастырып, дифференциалды есептеулер мен логикалық ойларды жүргізіп отыруы тиіс.

Макроэкономика курсының мемлекет экономикасында орын алған өзекті экономикалық құбылыстарды зерттеу тұрғысынан алғанда маңызы зор. Курсты оқып-үйрену экономикалық құбылыстарды талдап-болжауды үйретіп, іс-тәжірибелік (практикалык) маңызы зор ұсыныстар жасауға мүмкіндік береді.

Макроэкономиканың ғылым ретінде даму тарихы. XXIII-XIX гг. Давид Юм төлем балансына монетаристік көзқарастың негізін қалады. Ол ақша саясаты мен халықаралық сауданың өзара байланысын талдай келе, сандық ақша теориясын дамытты.

Бірақ, осыған қарамастан, макроэкономика XIX ғасырға дейін дербес пән ретінде танылмады. Экономикалдық құбылыстарды өндеп -жүйелеу үшін ақпаратгық деректер банкін құру қажет болды. Ол үкімет орындарының белсенді қолдауымен жедел дами бастады. Бұрын ең алдымен бірінші дүниежүзілік соғыс, сондай-ақ экономикадан іскерлік циклдері ұдайы қайталанып, бірнеше фазадан - әрлеу, құлдырау, дағдарыс және жандалу - туратындығының бұлтартпас дәлелі түрткі болды.

Ұлы дағдарыстың бұл сабағы өткен ғасырдың 30-жылдары қолданылған экономикалық әдістер мен нарықтық механизмдердің дәйексіздігін көрсетті. 30-жылдардағы бүкілдүниежүзілік дағдарыспен күресудің мүлдем жаңа айла-тесілдерін іздестіру мәсслесі туындады. Жалпы бұл мәселені британ экономисі Джон Мейнарды Кейнс өзінің 1936 жылы жазған «Жалпы жүмысбастылық, пайыз және акупа теориясын атты кітабында сәтті шешіп берді.

Екі он жылдықтан астам уақыт бойы (70-жылдарға дейін) Кейнстің нарықтық экономиканы мемлекеттік реіттеу туралы ілімі ең басты ілімдердің бірі болды. Ұлттық экономикалардың циклді дамуына сәйкес, өрлеу кезеңінен өткен өнеркәсібі дамыған елдердің экономикалары стагфляцияға душар болды. 70-жылдардагы стагфляцияга, бір жағынан, жоғары дәрежелі инфляциямен, ал екінші жағынан, жұмыссыздық деңгейінің өсумен сипатталған нарықтық экономиканың тұрақсыз дамуы себеп болды.

Осындай жағдайда Д.Кейнс ілімінің теориялық қағидалары макроэкономикалық мәселенің шешімін таппады. Тығырықтан шығар жолды жедел іздестіру қажеттілігін пайдаланым, ең озық американ экономистерінің бірі Милтон Фридман (1976 жылғы Нобель сыйлығының иегері) Анна Шварцпен бірлесіп жазған «АКШ-тағы монетаризм тарихын кітабында «монетаризмгең арналған жаңа идеялардың насихаттады.

Бірақ   бұл   тұжырымдар   да   70-жылдардың   соңы-80-жылдардың орта шенінде неоклассикалық макроэкономиканың ізбасарлары Чикаго Университетінің түлегі Роберт Лукас (1995 жылғы Нобель сыйлығының иегері) пен атақты Гарвард Университетінен шыққан Роберт Барроны, сондай-ақ т.б. кернекті ғалымдарын тоқтата алмады. Мәселен, Р. Лукас пен Р. Барро тұтынушылардың келешек экономикалық құбылыстарды «ұтымды әдіспен күтуіне негізделген  «Ұтымды (рационал) күтімнің концепциясын дамытты.

Сонымен, жоғарыда баяндалған қысқаша тарихи шолу негізінде төмендегідей қорытынды жасауга болады: макроэкономика — ілгері дамып келе жатқан ғылым. Ол көптеген пікір-таластарды қамтиды, және олардың ешқайсысын назардан тыс қалдыруға болмайды. Өйтксні кез-келген елдің экономикасының өзіндік ерекшеліктері бар, талдау барысында оларға жіті назар аударып, ескеру қажет.

Макроэкономикада толық әрі шынайы талдау жасау үшін экономикалық құбылыстар мен жайттарды, сондай-ақ олардың жалпы экономикаға тигізетін әссрі мен ықпал ету деңгейін толық қамтитын экономикалық-математикалық әдістер қолданылады.

СӨЖ студенттердің оқу пәні бойынша оқытушының берген сабақтарын белсенді ұғынуды, студенттер өздігінен оқытушының нұсқаулары бойынша оқу-әдістемелік құралдарды, әдебиеттерді оқуды, үй тапсырмаларын, бақылау жұмыстарын және курс жұмыстарын орындауда қиын түсінбеген сұрақтарын сұрап, тестке дайындалуды қамтиды.

Семинар сабақтардың және оқытушының берген тапсырмаларының ерекшеліктеріне байланысты макроэкономика бойынша СӨЖ аудиторияда да, одан тысқары да (кітапханада, итернет залында, үй жағдайларында және т.б.) өткізілуі мүмкін. Бірақ, СӨЖ-ді жүргізу тәжірибесі көрсеткендей,сабақтардың 20%-н аудиторияда  студенттердің топтық жобаларына: есептер шешу, іскерлік ойындар, мәселелі жағдайларды талқылау, қойылған сұрақтарға жауап іздеу, реферат тыңдап оны талқылауға мән беріп өткізу қажет.Кредиттік жүйеге сай студенттерге макроэкономика бойынша СӨЖ-ге 30 сағат берілген.


1. Студенттің өзіндік жұмыстарын ұйымдастыруға   арналған әдістемелік  нұсқаулар  (оқытушылар таңдауы).

 

СӨЖ – тақырыптарына немесе тарауларына:

Тақырыпта  немесе тарауында кездесетін анықтамаларды айқындау, қысқаша (0,5 беттен аспайтын) эссе жазу.

Тақырып бойынша әдебиеттерден, интернеттен алынған материалдар негізінде қысқаша түсініктеме жазу (1-2 бет).

Глоссарий жазу – ұғымдар мен терминдер анықтамасын  түсіндіріп жазу.

Презентация – таңдаған тақырыбы бойынша студенттің өз ойын – пікірін дүниетануын  білдіруі және оны қорғауы. Презентация тақырыпты қалай айқындауы,  ашуы, қызықтыруымен  бағаланады (8-10 минут).

Іскерлік ойын –Болашақ мамандығына қажетті дағдыларды қалыптастыру мақсатында келешек мамандығында атқаратын жұмыстарын ойын ретінде белгілі рольде, топта ойнау (алдын-ала дайындалу керек).

Айқындап жағдайды үйрену  нақты жағдайларда қойылатын сұрақтарға өз ойынша жауап беру немесе жауаптарды өзінше жобалау.

Топтық жоба, 4-5 студенттен  құралған топтар, оқу материалы бойынша өз жобаларын жасап, оларды қорғайды. КТК  (КВН) түрінде өткізуге болады.

Жеке жоба    маңызды  және өте қызық ғылыми зерттеулер нәтижелері, жетістіктерді қамтитын баяндамалар білім деңгейі жоғары студенттер ұсынысы бойынша тақырыпқа сәйкес жасалады.

Тақырып бойынша өзін-өзі тексеру сұрақтарына ауызша жауап беру (10-15 минут). Жауапттар  тақырып қалай ашылғандығына (айқындағанына)  және басқаларды қалай қызықтырғанына байланысты бағаланады.

 Жазба жұмыстары. модуль бойынша рейтинг бақылау сұрақтарына жазба түрде жауап жазу.

Тесттер тақырып соңында студенттердің білім деңгейін анықтау үшін 5 минутта өткізілетін тест сұрақтары.

Кейстер құру – жағдайды талдау әдісіне негізделіп жасалынады. Студенттерге мәселелерді бейнелейтін жағдайды түсінуіне ұсынылады. Сонымен қатар мәселе көпжақты шешімге ие болады. Кейстегі әрекеттер мәселені баяндау немесе шешілуге беріледі. 

 Рефераттар мен баяндамалар. Студент  немесе студенттер таңдауы бойынша пән  тараулары тақырыптарын оқып үйреніп, талдау жасап, өзінше қорытындысын шығару.

Пікір студенттер бір-бірлерінің рефераттарын талдау жасап, өз пікірлерін жазуы.

 Есеп шығару әрбір студенттің есептеу сызба жұмыстары, типтік есептері, есептеу жобалау жұмыстары жазба түрде тапсырылады.

 Есептер құрастыру   лекциялық тақырыпқа есептер ойлап тауып, оларды шығарып жазба түрде тапсыру.

Студенттердің білім деңгейіне байланысты тапсырмаларды жеңілдету немесе күрделі ету жоспарлану қажет. Мәселен, барлық студенттерге кейсті талдау тапсырылса,  дайындығы жоғары (1 немес 2) студентке кейс жазуды тапсыруға болады.

            Барлық СӨЖ тапсырмалары уақытылы тапсырылуы қажет; уақытында тапсырылмаған тапсырмалар төмендетіп бағаланады (әрбір тапсырмадан кешіккен күніне 0,1 балл алып тастау).

            СӨЖ ұйымдастыру үшін:

-          СӨЖ тапсырмаларын семестр басында студентке беру;

-          Ағымды және межелі бақылау түрлерін дайындау;

-          СӨЖ консультациясының уақытын белгілеу.

Студенттерден

 а) СӨЖ тапсырмасын уақытылы орындауды;

б) белгіленген уақытта тапсыруды;

в) СӨЖ-ге үлкен жауапкершілікпен қарауды талап ету қажет.

     СӨЖ-ді  іске асыруға арналған жоғарыда ұсыныстар мен интерактивті әдістерді қолдану арқылы студенттердің білім деңгейін көтеруге болады.

Интерактивті әдістер студенттің:

-          Тыңдау және  өзара  қарым-қатынасын;

-          Басқаға жанашырлық таныту,  жанкүйерлік қабілетін дамытуды;

-          Көзқарасын дамытуды және түсінуді;

-          Белгісіз сұрақтарға жауап тауып, белгілі мәселелерді шешуді;

-          Аналитикалық  ойлау және өз ойын талқылауды қалыптастырады.

 

2. СӨЖ-дің тапсырмалардың тақырыптары

 

 1 модуль.  Макроэкономикалық көрсеткіштер, негiзгi макроэкономи-калық модельдер, тепе-теңдiктер

Тақырып № 1. Макроэкономикаға кіріспе. Ұлттық есеп-шот жүйесі.

СӨЖ тапсырмасы

Соңғы 3 жылдағы ҚР-ның баға индексін есептеу.

Негізгі әдебиеттер:

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

Тақырып № 2. Жиынтық сұраныс пен  жиынтық ұсыныс. АD-AS үлгісі.

СӨЖ тапсырмасы

Алғашқы дерек көздерін конспектілеу, глоссарий

Негізгі әдебиеттер:

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

Тақырып № 3. Өндіріс және еңбек нарығы.

СӨЖ тапсырмасы

Соңғы 10 жылдардың мерзімінде ҚР-да және басқа елдердегі нақты жалақының өзгерістеріне талдау жасау

 

Негізгі әдебиеттер:

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

Тақырып № 4 Игіліктер нарығы. ҚР-ғы откізілетің фискалды саясатқа баға беру. Кейс жасау.

Негізгі әдебиеттер:

7.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

8.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

Тақырып № 5. Ақша нарығы.

СӨЖ тапсырмасы

ҚР-сындағы банктердің пайыз мөлшерлемесін талдау

 

Негізгі әдебиеттер:

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

Тақырып № 6. IS- LM үлгісі.

СӨЖ тапсырмасы

Тақырып бойынша презентация жасау.

 

Негізгі әдебиеттер:

7.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

1.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

 

2-модуль.  Жабық және ашық экономикадағы  макроэкономикалық тұрақсыздық

Тақырып № 7. Макроэкономикалық тұрақсыздық. Жұмыссыздықтың экономикалық циклдары. Инфляция.

 

СӨЖ тапсырмасы

Соңғы 5 жылдағы ҚР-ның нфляция және жұмыссыздық деңгейі өзгерісін талдау.

Негізгі әдебиеттер:

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

 

Тақырып № 8. Ашық экономика.

 

СӨЖ тапсырмасы

Қысқаша эссе жасау, ҚР-ның  құқықтық базасы бойынша әдебиеттерге библиографиялық шолу жасау .

Негізгі әдебиеттер:

 

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

Тақырып № 9. Айырбас бағамының түзімі және жиынтық сұраныс           

 

СӨЖ тапсырмасы

 

Теңге курсына негізгі әсер ететің факторларды түсіндіру

 

Негізгі әдебиеттер:

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

Тақырып № 10. Экономикалық өсу.

 

СӨЖ тапсырмасы

ҚР-ның болашағына негіздеп экономикалық өсудің ұлгісін ұсыну

 

Негізгі әдебиеттер:

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

  1. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004

Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие.

  1. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  2. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  3. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006

 

3. ОБСӨЖ-ді ОРЫНДАУҒА АРНАЛҒАН ӘДІСТЕМЕЛІК НҰСҚАУ

 

Қазақстан Республикасының жоғары мектепті қайта құру барысында оқу бағдарламасына жаңадан ендірілген «Макроэкономика» пәні экономистер дайындайтын жоғары және орта арнаулы оқу орындарында – негізгі базалық курс болып табылады. Ұсынылып отырған курста экономикалық теорияның бір бөлігі ретінде макроэкономиканың негізгі сұрақтары мен модельдері кестелер, графиктер, математикалық функциялар түрінде көрсетілген.

”Макроэкономика” пәнінің негізгі мақсаты-болашақ мамандарды қазіргі қоғам өмірінің экономикалық проблемаларымен таныстыру, олардың мемлекетіміздің экономикалық саясатын жасауға және оны жүзеге асыруға белсене қатынасу қабілеттігін дамыту.Осы мақсатта студенттерге нақтылы білім беру және экономикалық заңдар мен категориялардың іс-әрекетін нарықтың мәселелерін шешуге пайдалана алатын, болашақтағы және ағымдағы экономикалық жадаяттарды бағалай білетін, өз еркімен шешімдер қабылдай алатын жоғары білікті мамандар дайындау. Курстың міндеті тек теориялық білімді кеңейту ғана емес, сонымен қатар микроэкономикалық ортада қызмет етуге мүмкіндік беретін қажетті іс-тәжірибелер мен ептілікті игеру болып табылады.

Пәннің негізгі міндеті:

-          студенттерді экономикалық талдау жасауға үйрету, әлеуметтік-экономикалық білімге баулу;

-          экономиканың негізгі түсініктері мен терминдерді беру;

-          нарық жағдайында еркін іс-әрекет етуге баулу;

-          нарықтық экономиканың механизмімен таныстыру:

Курстың негізгі мәселесі -  қоғамдық ғылым мен әлемдік экономикалық тәжірибенің өңделген жүйесіндегі экономикалық саясаттың қалыптасу қағидалары және ережелері,  жалпы заңдылықтарын қамту, және де Қазақстанның өтпелі экономикасындағы нақты әлеуметтік-экономикалық жағдайлармен байланыстыру болып саналады.

ОБСӨЖ тапсырмалары жеке дәптерде немесе А-4 форматты бетте тапсырманың толық тақырыбымен және шешімдерімен орындалады.

ОБСӨЖ-ді орындау үшін, оқытушының журналының тізімдегі санын алып, соған сәйкес төменде берілген кестедегі нұсқаны таңдау қажет:

 

Нұсқа

1

2

3

4

5

6

7

8

9

9

Тізімдегі рет нөмері

1

11

21

2

12

22

3

13

23

4

14

24

5

15

25

6

16

26

7

17

27

8

18

28

9

19

29

10

20

30

 

            Мысалы, егер студенттің тізімдегі нөмірі бір болса, онда ол бірінші нұсқаны (вариантты) орындайды.

            Студент тапсырманы орындауы үшін, «Экономикалық теория» кафедрасы оқу жұмыс бағдарламасы ұсынған әр тақырыпқа сәйкес әдебиеттер тізімін зерттеуден бастауы қажет. Даму заңдылықтары, қоғамның экономикалық өмірінің қалыптасуы мен болып жатқан құбылыстар жөнінде қорытынды жасау кезінде нақты факторлар және әдебиеттердің көздері ретінде пайдалану керек.

            Студент ОБСӨЖ-дің тапсырмасын өз бетінше орындап, сұрақтардың барлығына жауап беруі міндетті. Есептерде немесе сұрақтарда шешімдерін табуда қиындықтар болған жағдайда, оны өткізіп жібермей түсіну үшін, осы мәселе бойынша  оқытушыға жолығу керек.

            Сұраққа (есепті шығарғанда) жауап бермес бұрын, алдымен сұрақты (есептің шарттарын), одан кейін реті бойынша тапсырмаға берілген жауаптарын жазуы керек. Сұрақтарға жауапты нақты, түсінікті және толық беру керек, яғни оқытушыға барлық талқылану жолдары түсінікті болуы үшін.        

            Жауапты берген кезде міндетті түрде әдістемелік нұсқаудағы немесе оқулықтағы үлгілерді жетекшілікке алу қажет.

            Тапсырманы түсінікті қолмен немесе компьютермен теріп орындау керек. Сонымен қатар, сөйлемдердің үстін сызу, сөздерді өздігінше қысқарту және оқылатын пән бойынша әдебиетте кездеспейтін түсініктерді қолдануға болмайды. Жұмыстың дұрыс безендірілмеуі оның есептелмеуіне себеп болады және оқытушы студентке басқа жаңа нұсқаны орындауды ұсынады.

            Барлық тапсырмалар уақытылы тапсырылуы қажет. Кешіктіріліп орындалған тапсырмалар автоматты түрде ең төменгі балмен бағаланады.

 

 

4.ОБСӨЖ тапсырмаларының тақырыптары

 

Модуль 1. Макроэкономикалық көрсеткіштер, негiзгi

макроэкономи-калық модельдер, тепе-теңдiктер

 

Тапсырма № 1. Макроэкономикаға кіріспе. Ұлттық есепшоттар жүйесі.

Кестедегі деректерді пайдаланып нұсқалар бойынша ЖҰӨ,ТҰӨ,ҰТ,ЖТ,ЖҚТ есептеңіздер (млрд.теңге):кесте-1

 

Көрсеткіштер

Нұсқалар

1

2

3

4

5

6

7

8

9

1

Трансферттік төлемдер

6

5

7

8

6,2

6,4

4,2

4,4

6,6

2

Жалпы ішкі инвестициялар

18,2

18

18,4

20

18,6

22

24

21

23

3

Бизнеске жанама салықтар

9

8

9

10

9,2

6

8

7

9,1

4

Таза экспорт

2

3

2,2

2,4

2,6

3,2

4

3,8

2,6

5

Корпорацияның бөлінбеген пай-дасы

4,7

4,5

4,9

5,1

5,0

6,0

6,2

6,4

6,1

6

Амортизация

8,7

8,5

8,9

9,1

8,4

6,7

9,0

8,2

8,4

7

Жеке тұтыну шығындары

88

87

88,2

88,4

88,6

72

70

86

88,2

8

Корпорация пай-дасына салынатын салық

2,4

2,2

2,6

2,8

3

3,2

4,0

2,8

2,6

9

Әлеуметтік сақтан-дыру төлемдері

1

0,5

0,6

0,8

0,4

0,2

1,2

1,1

0,8

10

Тауарлар мен қызметтерді мем-лекеттік сатып алу

9,6

9,4

9,8

10

9,2

12

14

13

12,2

11

Жеке табыс салығы

4,6

4,4

4,8

5

4,2

5,2

5,4

4,3

4,6

 

Тапсырма № 2.Жиынтық сұраныстың құрамдас бөліктері.

Таңдалған нұсқаға сәйкес тапсырманы орындау қажет.

1 Нұсқа.

Экономика жағдайы келесі көрсеткіштермен берілген:

-          Тұтыну шығындары (С)=4800;

-          Инвестициялар (І)=1200;

-          Мемлекеттік шығындар (G)=1400;

-          Мемлекеттік трансферттер (ТR)=200;

-          Мемлекеттік қарыз бойынша пайыздарды төлеу (N)=200;

-          Салықтар (Т)=1800.

Есептеңіздер:

А) Жеке жинақтар;

Ә) Мемлекеттік жинақтар;

Б) Мемлекеттік облигациялардың бағасын және мемлекеттік бюджеттің тапшылығын жабу үшін шығарылған қосымша ақша көлемін тап, егер тапшылық 50% облигация шығарумен қаржыландырылады.

 

 

2 Нұсқа.

Игілік өндіріледі және тұтынылады дейік.Кестеде саны және бағасы (1 бірлікке) 2 кезеңге берілген .Ласпейрас индексін, Пааше индексін, Фишер индексін есептеңдер (1996ж- базистік кезең, теңге)     

                                                                                                                   2 кесте

Жылдар

1996

1996

2006

2006

Бағасы

Саны

Бағасы

Саны

Кітаптар

200

20

250

10

Телефондар

500

12

800

12

Теледидарлар

10000

5

18000

3

 

3 нұсқа.

Ұлттық өндіріс 2 тауардан құралған дейік: Х (тұтыну тауары) және У (өндіріс құрал – жабдығы). Ағымды жылда- 500 бірлік Х (1бірлік бағасы-2 мың теңге) және 20 бірлік У (1бірлік бағасы-100мың теңге) тауар өндірілген.Ағымды жылдың аяғында 60 пайдаланылған машиналар (У тауары) жаңа тауарлармен ауыстырылуы керек.Есептеңдер:

А) ЖҰӨ көлемін;    Ә) ТҰӨ көлемін;

Б) Тұтыну көлемін және жалпы инвестиция көлемін.

 

4 нұсқа.

Кесте мәліметтері бойынша ЖҰӨ және  ЖІӨ-ді есептеңіз.

3 кесте

Фирмалар

Қолданылған еңбек құралдарының құны  

Амортизация

Еңбек ақысы    

Пайда 

Нан заводы

40

10

50

40

Пиво заводы

60

12

45

70

Консалтингтік  фирма «WEST»(Англия)

15

10

20

24

Фирма филиалы «Sony»

8

15

5

7

ТЭМЗ

100

20

30

25

 

5 нұсқа.

Бір жылда номиналды ЖҰӨ 2,8 млрд. доллардан 3,2 млрд. долларға дейін өсті. Дәл сол кезеңде баға 3,6 % деін өсті. Абсолютті және қатысты көлемде нақты ЖҰӨ қалай өзгерді?

 

 

 

 

6-нұсқа.

5 кесте бойынша келесі көрсеткіштерді анықтап табыңыздар.

4 кесте

Жыл

Халық     (млн. адам)

Нақты ЖҰӨ                    (млрд. дол)

Адам басына шаққандағы ЖҰӨ          (долл.)

1

30

9

 

2

60

24

 

3

90

45

 

4

120

66

 

5

150

90

 

6

180

99

 

7

210

105

 

 

а) адам басына шаққандағы нақты ЖҰӨ көлемін (жауаптарын кестеге толтырыңыз);

б)ЖҰӨ өсімінің –жылмен салыстырған кездегі 2-жыл бойынша абсолютті мөлшері;

в)ЖҰӨ-ді 3-жылмен салыстырғанда 4-жылдағы өсімі %;

г)ЖҰӨ адам басына шаққандағы 6-жылмен салыстырғанда 7-жылдағы өсімі.

7-нұсқа.

5-кестеде келтірілген мәліметтер негізінде анықтаңыз:

5-кесте

Жыл

Еңбек уақыты     

(сағат)

Еңбек өнімділігі  (долл.)

Нақты ЖҰӨ көлемі   (долл.)

1

1000

100

 

2

1000

105

 

3

1100

105

 

 а)әрбір жылдағы нақты ЖҰӨ көлемі (алынған мәліметтерді кестеге енгізіңіз);

б)1-жылға қарағанда 2-жылдағы еңбек өнімділігі қанша пайызға өсті? Осының салдарынан ЖҰӨ нақты көлемі неше пайызға көбейді?

в)2-жылға қарағанда 3-жылы еңбек көлемі неше пайызға өсті? Осының салдарынан нақты ЖҰӨ көлемі неше пайызға көбейді?

8-нұсқа.

Бір жылда номиналды ЖҰӨ 3-тен 3,8 млрд. долларға дейін өсті. Сол кезеңде бағалар  4,5%-ға өсті. Абсолютті көлемі мен қатынасына қарай нақты ЖҰӨ қалай өзгереді?

9-нұсқа.

Екi жылдың деректерi мынадай:

6 кесте

 

Номиналды ЖІӨ

ЖІӨ дефляторы

1999

96 млрд. долл.

100%

1993

48 млрд. долл

75%

            Егер  базалық период ретiнде 1999 жылды қарастырсақ, онда: 1993 жылғы  нақты ЖIӨ – нiң мәнi қандай?

 

Тапсырма № 3. Өндіріс және еңбек нарығы

Таңдалған нұсқаға сәйкес тапсырманы орындау қажет.

1 нұсқа

 Фирма 5 мың теңгеге тігін машинасын алып, оны жалға бермекші. Ол оған 4 жылда 1,5 мың теңге көлемінде таза табыс әкелді. Егер банкте пайыз -10% болса, фирмаға осы бағада тігін машинасын алу тиімді ме?

2-нұсқа.

Фирма 5,7 мың теңгеге жазу машинасын алып, оны жалға бермекші. Ол оған теңдей емес сомада таза табыс алып келеді: 1-жылы—2мың теңге; 2-жылы—1,5мың теңге; 3-жылы—1,8 мың теңге;4-жылы—2мың теңге. Егер банк пайызы -10% болса, фирмаға осы бағада жазу машинасын алу тиімді ме?

3-нұсқа.

Банктiк мультипликатор 4-ке тең. Банк жүйесi «жасай алатын» максималды ақша саны 40 млрд. теңге. Олай болса, банктер ссуда беру үшiн пайдаланған  мiндеттi резервтер нормасы және соммасы неге тең?

4-нұсқа.

Егер номиналды ЖҰӨ көлемi 4000 млрд. долл., ал келiсiмдер үшiн ақшаларға сұраныс 500 млрд. долл. болса, онда орташа, әр доллар жылына қанша  рет айналады

5-нұсқа.

Ақша ұсынысы М 600 млрд. долларды құрайды. ЖҰӨ 3000 млрд. долларға тең ақша айналымының жылдамдығы қандай?

6-нұсқа.

Егер номиналды ақша ұсынысы 5%-ке ұлғайса,  баға  деңгейi 4%-ке көбейсе, онда ақша  айналысы жылдамдығы тұрақты болғандағы, сандық теорияа сәйкес нақты табыс қаншаға тең болады.

7-нұсқа.

X банкісін 10000 доллар шамасында депозит бар. Міндетті резервтер нормасы 25%. Бұл депозит берілген несие соммасын қаңдай көлемге ұлғайтуға қабілетті.

8-нұсқа.

Банктiк мультипликатор 5-ке тең. Банк жүйесi «жасай алатын» максималды ақша саны 50 млрд. теңге. Олай болса, банктер ссуда беру үшiн пайдаланған  мiндеттi резервтер нормасы және соммасы неге тең?

9-нұсқа.

Егер номиналды ЖҰӨ көлемi 5000 млрд. долл., ал келiсiмдер үшiн ақшаларға сұраныс 600 млрд. долл. болса, онда орташа, әр доллар жылына қанша  рет айналады

 

Тапсырма № 4. Игіліктер нарығы

Төмендегі тоғыз нұсқада келтірілген мәліметтерді негізге ала отырып өндірістің тепе-теңдік көлемін анықтаңыз және С, С+І, С+І+G, С+І+G+NX қисықтарын құрыңыз.

Орындау қажет:

а)Тұтыну (МРС) және сақтауға (МРS) деген шекті бейімділігі есептеу;

б)барлық деңгейдегі табыстар үшін, тұтыну (АРС) және жинақтауға деген орташа бейімділікті есептеу;

в)мультипликаторды анықтаңыз;

г)тұтыну (С); тұтыну және инвестициялар (С+І);  тұтыну, инвестициялар және мемлекеттік сатып алу (С+І+G) қисықтарын құру;

д)өндірістің тепе-теңдік көлемін табу.

 

Өндіріс пен табыс деңгейі      

 

 

 

 

1 нұсқа  

2 нұсқа 

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

100

125

25

50

30

-5

150

100

50

60

-10

200

200

25

50

30

-5

200

100

50

60

-10

300

275

25

50

30

-5

250

100

50

60

-10

400

350

25

50

30

-5

300

100

50

60

-10

500

425

25

50

30

-5

350

100

50

60

-10

600

500

25

50

30

-5

400

100

50

60

-10

700

575

25

50

30

-5

450

100

50

60

-10

800

650

25

50

30

-5

500

100

50

60

-10

 


Өндіріс пен табыс деңгейі      

 

3 нұсқа 

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

100

120

20

20

30

-10

200

200

20

20

30

-10

300

280

20

20

30

-10

400

360

20

20

30

-10

500

440

20

20

30

-10

600

520

20

20

30

-10

700

600

20

20

30

-10

800

680

20

20

30

-10

 

Өндіріс пен табыс деңгейі      

 

4 нұсқа   

5 нұсқа   

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

400

425

25

100

30

-5

450

100

50

70

-20

500

500

25

100

30

-5

500

100

50

70

-20

600

575

25

100

30

-5

550

100

50

70

-20

700

650

25

100

30

-5

600

100

50

70

-20

800

725

25

100

30

-5

650

100

50

70

-20

900

800

25

100

30

-5

700

100

50

70

-20

1000

875

25

100

30

-5

750

100

50

70

-20

1100

950

25

100

30

-5

800

100

50

70

-20

 

Өндіріс пен табыс деңгейі      

 

 

6 нұсқа 

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

400

420

20

40

80

-20

500

500

20

40

80

-20

600

580

20

40

80

-20

700

660

20

40

80

-20

800

740

20

40

80

-20

900

820

20

40

80

-20

1000

900

20

40

80

-20

1100

980

20

40

80

-20

 

Өндіріс пен табыс деңгейі      

 

 

7 нұсқа 

8 нұсқа 

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

600

625

50

25

160

-10

620

20

40

60

-20

700

700

50

25

160

-10

700

20

40

60

-20

800

775

50

25

160

-10

780

20

40

60

-20

900

850

50

25

160

-10

860

20

40

60

-20

1000

925

50

25

160

-10

940

20

40

60

-20

1100

1000

50

25

160

-10

1020

20

40

60

-20

1200

1075

50

25

160

-10

1100

20

40

60

-20

1300

1150

50

25

160

-10

1180

20

40

60

-20

 

Өндіріс пен табыс деңгейі      

 

 

9 нұсқа 

 

C

 

 

 

 

 

I

 

G

Экспорт

импорт

600

650

150

50

90

-40

700

700

150

50

90

-40

800

750

150

50

90

-40

900

800

150

50

90

-40

1000

850

150

50

90

-40

1100

900

150

50

90

-40

1200

950

150

50

90

-40

1300

1000

150

50

90

-40

 

Тапсырма № 5 Ақшаға деген сұраныс және ақша ұсынысы

Таңдалған нұсқаға сәйкес тапсырманы орындау қажет.12 кестеде  берілген мәліметтер бойынша:а)М1;ә)М2; б)М3 табыңыз.(млн.теңге) 12 кесте 

 

1 нұсқа

2 нұсқа

3 нұсқа

4 нұсқа

5 нұсқа

6 нұсқа

7 нұсқа

8 нұсқа

9 нұсқа

Шағын жедел салымдар

1290

1300

1400

1450

1500

1600

1650

1700

1750

Ірі жедел салымдар

476

480

485

495

520

550

650

620

630

Чектік салымдар

413

415

450

4+60

430

530

520

610

600

Қолма-қол ақшалар

210

200

200

220

230

250

260

270

280

Чексіз жинақ салымдар

280

270

260

250

270

280

290

300

320

 

Таңдалған нұсқаға сәйкес тапсырманы орындау қажет.

1 нұсқа

 Фирма 5 мың теңгеге тігін машинасын алып, оны жалға бермекші. Ол оған 4 жылда 1,5 мың теңге көлемінде таза табыс әкелді. Егер банкте пайыз -10% болса, фирмаға осы бағада тігін машинасын алу тиімді ме?

2-нұсқа.

Фирма 5,7 мың теңгеге жазу машинасын алып, оны жалға бермекші. Ол оған теңдей емес сомада таза табыс алып келеді: 1-жылы—2мың теңге; 2-жылы—1,5мың теңге; 3-жылы—1,8 мың теңге;4-жылы—2мың теңге. Егер банк пайызы -10% болса, фирмаға осы бағада жазу машинасын алу тиімді ме?

3-нұсқа.

Банктiк мультипликатор 4-ке тең. Банк жүйесi «жасай алатын» максималды ақша саны 40 млрд. теңге. Олай болса, банктер ссуда беру үшiн пайдаланған  мiндеттi резервтер нормасы және соммасы неге тең?

4-нұсқа.

Егер номиналды ЖҰӨ көлемi 4000 млрд. долл., ал келiсiмдер үшiн ақшаларға сұраныс 500 млрд. долл. болса, онда орташа, әр доллар жылына қанша  рет айналады

5-нұсқа.

Ақша ұсынысы М 600 млрд. долларды құрайды. ЖҰӨ 3000 млрд. долларға тең ақша айналымының жылдамдығы қандай?

6-нұсқа.

Егер номиналды ақша ұсынысы 5%-ке ұлғайса,  баға  деңгейi 4%-ке көбейсе, онда ақша  айналысы жылдамдығы тұрақты болғандағы, сандық теорияа сәйкес нақты табыс қаншаға тең болады.

7-нұсқа.

X банкісін 10000 доллар шамасында депозит бар. Міндетті резервтер нормасы 25%. Бұл депозит берілген несие соммасын қаңдай көлемге ұлғайтуға қабілетті.

8-нұсқа.

Банктiк мультипликатор 5-ке тең. Банк жүйесi «жасай алатын» максималды ақша саны 50 млрд. теңге. Олай болса, банктер ссуда беру үшiн пайдаланған  мiндеттi резервтер нормасы және соммасы неге тең?

9-нұсқа.

Егер номиналды ЖҰӨ көлемi 5000 млрд. долл., ал келiсiмдер үшiн ақшаларға сұраныс 600 млрд. долл. болса, онда орташа, әр доллар жылына қанша  рет айналады

 

Тапсырма № 6. IS- LM үлгісі және жиынтық сұраныс. Жиынтық сұраныс

Өз нұсқаңызға сай тапсырмаңызды орындаңыз

1-нұсқа.

Елдің экономикасы Кобба-Дугластың функциясымен У=А*К0,4*L 0,6 деп сипатталады.Капиталдың өсу қарқыны жылына 4%, ал жұмысшылар санының өсуі - 2%. Факторлардың жалпы өнімділігі жылына 1,5%.Өндіріс көлемі қалай өзгереді?

2-нұсқа.

Өндіріс функциясы У=К0,5*L 0,5 түрінде берілген .Қор жинағының мөлшері 0,5, ығысу нормасы d=6%, халықтың өсу қарқыны n=1%, техникалық прогресс қарқыны g=3%.Экономиканың тұрақты жағдайында бір жұмысшыға шаққандағы капитал қоры жәгне өнім көлемі қандай болады? Тұрақты жағдайдағы қормен қамтамасыз ету тұтыну көлемі максимум деңгейге жеткендегі кездегімен сәйкес бола ма ? «Алтын ереже» бойынша жинақтау мөлшері қандай болу керек?

3-нұсқа.

Өндіріс функциясы У=2* К0,5* L0,5   .Халықтың өсуі жылына 2% .Жыл сайын елөнім өндірудің 10%-ын жинақтайды.Істен  шығу мөлшері жылына 3%.Технологиялық прогресс қарқыны жылына 3%. Берілген жағдайдағы бір жұмысшыға келетін тұтынудың тұрақты деңгейі неге тең?

4-нұсқа.

Кесте бойынша келесі көрсеткіштерді анықтап табыңыз:

 

Жыл

Халық (млн.адам)

Нақты ЖҰӨ,

(млрд.долл.)

Адам басына шаққандағы ЖҰӨ,(долл)

1

30

9

 

2

60

24

 

3

90

45

 

4

120

66

 

А) Адам басына шаққандағы ЖҰӨ көлемін;

Ә)ЖҰӨ өсімінің 1 жылмен салыстырғанда 2 жылдағы абсолютті мөлшерін;

Б) ЖҰӨ өсімінің 3 жылмен салыстырғанда 4 жылдағы абсолютті мөлшерін;

5-нұсқа.

Елдің экономикасы Кобба-Дугластың функциясымен У=А*К0,6*L 0,4 деп сипатталады.Капиталдың өсу қарқыны жылына 3%, ал жұмысшылар санының өсуі - 2%. Факторлардың жалпы өнімділігі жылына 1%.Өндіріс көлемі қалай өзгереді?

6-нұсқа.

Өндіріс функциясы У=К0,5*L 0,5 түрінде берілген .Қор жинағының мөлшері 0,3, ығысу нормасы d=6%, халықтың өсу қарқыны n=2%, техникалық прогресс қарқыны g=3%.Экономиканың тұрақты жағдайында бір жұмысшыға шаққандағы капитал қоры жәгне өнім көлемі қандай болады? Тұрақты жағдайдағы қормен қамтамасыз ету тұтыну көлемі максимум деңгейге жеткендегі кездегімен сәйкес бола ма ? «Алтын ереже» бойынша жинақтау мөлшері қандай болу керек?

7-нұсқа.

Кестеде келтірілген мәліметтер негізінде анықтаңыз:

Жыл

Еңбек уақыты (сағат)

Еңбек өнімділігі (долл.)

Нақты ЖҰӨ көлемі (долл.)

1

1000

100

 

2

1000

105

 

3

1100

105

 

 

А) Әрбір жылдағы нақты ЖҰӨ көлемін;

Ә) 1 жылмен салыстырғанда 2 жылдағы еңбек өнімділігі қанша %-ға өсті.Осының салдарынан ЖҰӨ нақты көлемі неше %-ға көбейді?

Б) 2 жылмен салыстырғанда 3жылдағы еңбек өнімділігі қанша %-ға өсті.Осының салдарынан ЖҰӨ нақты көлемі неше %-ға көбейді?

8-нұсқа.

Кесте бойынша келесі көрсеткіштерді анықтап табыңыз:

 

Жыл

Халық (млн.адам)

Нақты ЖҰӨ,

(млрд.долл.)

Адам басына шаққандағы ЖҰӨ,(долл)

1

20

10

 

2

40

24

 

3

60

44

 

4

80

60

 

А) Адам басына шаққандағы ЖҰӨ көлемін;

Ә)ЖҰӨ өсімінің 1 жылмен салыстырғанда 2 жылдағы абсолютті мөлшерін;

Б) ЖҰӨ өсімінің 3 жылмен салыстырғанда 4 жылдағы абсолютті мөлшерін;

9-нұсқа.

Елдің экономикасы Кобба-Дугластың функциясымен У=А*К0,5*L 0,5 деп сипатталады.Капиталдың өсу қарқыны жылына 3%, ал жұмысшылар санының өсуі - 2%. Факторлардың жалпы өнімділігі жылына 1%.Өндіріс көлемі қалай өзгереді?

Модуль 2.  Жабық және ашық экономикадағы  макроэкономикалық тұрақсыздық

Тапсырма № 7. Макроэкономикалық тұрақсыздық. Жұмыссыздықтың экономикалық циклдары. Инфляция

 

Таңдалған нұсқаға сәйкес тапсырманы орындау қажет.

кестеде нақты және потенциалды ЖҰӨ көлемі келтірілген (млрд. дол.). 1990 жылы 6% жұмыссыздық деңгейінде толық жұмысбастылық жағдайында экономика дамыды.

Жылдар

Потенциалды ЖҰӨ

Нақты ЖҰӨ

1 нұсқа.

1990

3000

3000

1991

3800

3705

1992

4125

3712,5

2 нұсқа.

1990

4000

4000

1991

3500

3700

1992

4500

3275,5

3 нұсқа.

1990

3500

3500

1991

3700

3855

1992

4300

3750,5

4 нұсқа.

1990

3600

3600

1991

3600

3850

1992

4600

3960

5 нұсқа.

1990

3800

3800

1991

4200

4100

1992

4800

4700

6 нұсқа.

1990

3200

3200

1991

3600

3550

1992

4600

4450

7 нұсқа.

1990

3300

3300

1991

3600

3500

1992

4200

4120

8 нұсқа.

1990

3400

3400

1991

3800

3701

1992

4400

4252

9 нұсқа.

1990

3000

3000

1991

4000

3500

1992

5000

4500

А) 1991 жылға қатысты мәліметтер бойынша мынаны есептеңіз:

- нақты және потенциалды ЖҰӨ көлемі арасындағы айырмашылық.

- Оукен заңын қолдана отырып, 1991 жылы жұмыссыздық деңгейін анықтаңыз.

Б)1992 ж. қатысты мәліметтер бойынша есептеңіз:

- нақты және потенциалды ЖҰӨ көлемі арасындағы айырмашылық.

-Оукен заңын қолдана отырып, 1992 жылы жұмыссыздық  деңгейін анықтаңыз.

 

Тапсырма № 8. Ашық экономика.

Өз нұсқаңызға сай тапсырмаңызды орындаңыз

1 нұсқа.

 1997 жылы доллардың 1 теңгеге шаққандағы бағамы кезінде американдық фирма ресейлік сатып алушыларға 120 мың теңгеге тауар сатты. Егер доллар бағамы 25 теңгені құраса 1999 жылы американдық фирма басқа да тең жағдайларда өнімнің сол нақты көлеміне қаншама көлемде доллар алады?

2-нұсқа.

1997 жылы неміс маркасының бағамы 6 тенге 50тиын кезінде неміс фирмасы ресейлік сатып алушыларға 26 мың тенгеге тауар сатты. Егер неміс маркасы 12 теңге 90 тиынға тең болса, 1999 жылы неміс фирмасы басқа да тең жағдайларда өнімнің сол нақты көлеміне қанша есе (кем) доллар алады?

3 нұсқа.

 Германия компаниясы неміс маркасының курсы 10 теңгеге тең кезінде 210 мың теңге бойынша ресейге автомобиль экспорттады. Автомобиль өндірісінің шығындары 10 мың марканы құрады. Теңге курсы 20% -ға төмендегенде экспорттаушының батыс герман маркасы бойынша пайдасы қалай өзгереді?

4 нұсқа .

Америкалық фирма доллардың валюталық бағамы 24 теңгеге тең кезінде ресейге 30 мың теңгеден тоңазытқыштар экспорттады. Бір тоңазытқыштың өндірісі мен іске қосуына 500 доллар кетті. Теңге курсының 30%-ға көтерілгенде экспорттаушының доллар бойынша пайдасы қалай өзгереді.

5 нұсқа .

Төменде ҚР теңгесі үшін ақша нарығындағы сұраныс пен ұсыныс кестесі берілген:                                                17-кесте

Теңге бағасы (дол-ларға шаққанда)

Теңгеге сұраныс көлемі (млн.теңге)

Ұсыныс көлемі (млн.теңге)

0,6

400

400

0,5

420

370

0,4

440

340

0,3

460

310

0,2

480

280

А) Доллардың валюталық курсының тепе-теңдік көлемі қандай?

Ә) ҚР теңгенің валюталық курсының тепе-теңдік көлемі қандай?

Б) Валюталық нарықта доллардың қандай көлемі сатып алынады?

В) Валюталық нарықта ҚР теңгенің қандай көлемі сатып алынады?

6 нұсқа .

Егер неміс маркасының долларға шаққандагы бағасы (1 марка) 50 ден 45 центке түссе, онда Германияда сатылатьн магнитофонның бағасы (доллармен) 150 маркадан қаншаға  өзгереді?

7 нұсқа .

Егер АҚШ-та компьютер бағасы 1000 доллар болса, ал айырбас бағамы 1 долларға 150 теңгеге тең болса, онда компьютердің Қазақстандағы бағасықандай?

8 нұсқа .

Үкімет қанттың 1 кг-на 0,02 долл. көлемінде қант импортына тарифті енгізу жөнінде шешім қабылдайды.Қанттың әлемдік бағасы 1 кг-на 0,1 долларға тең.Еркін сауда кезіндегі қанттың ішкі өндірісінің көлемі жылына 8 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 10 млрд. кг. Еркін сауда кезіндегі қанттың ішкі тұтыну көлемі жылына 20 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 18 млрд. кг. Еркін сауда кезіндегі берілген елге қант импортының көлемі жылына 18 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 14 млрд. кг.

Есептеңіздер:

А) Қант импортына тарифті енгізуден болған берілген елдің тұтынушыларының шығындарын;

Ә) Осы шарадан болған отандық өндірушілердің ұтысын;

Б) Қант импортына тарифті енгізуден болған мемлекеттік бюджеттің табысының өсуін;

В) Импортты шектеуден болған ел әл-ауқатының таза зардаптарын.

9 нұсқа.

Үкімет қанттың 1 кг-на 0,01 долл. көлемінде қант импортына тарифті енгізу жөнінде шешім қабылдайды.Қанттың әлемдік бағасы 1 кг-на 0,2 долларға тең.Еркін сауда кезіндегі қанттың ішкі өндірісінің көлемі жылына 6 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 8 млрд. кг. Еркін сауда кезіндегі қанттың ішкі тұтыну көлемі жылына 20 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 18 млрд. кг. Еркін сауда кезіндегі берілген елге қант импортының көлемі жылына 16 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 12 млрд. кг.

Есептеңіздер:

А) Қант импортына тарифті енгізуден болған берілген елдің тұтынушыларының шығындарын;

Ә) Осы шарадан болған отандық өндірушілердің ұтысын;

Б) Қант импортына тарифті енгізуден болған мемлекеттік бюджеттің табысының өсуін;

В) Импортты шектеуден болған ел әл-ауқатының таза зардаптарын.

 

Тапсырма № 9. Тіркелген немесе құбылмалы  айырбас бағамдары жағдайдағы ашық экономика.

 

Өз нұсқаңызға сай тапсырмаңызды орындаңыз

1 нұсқа.

 1997 жылы доллардың 1 теңгеге шаққандағы бағамы кезінде американдық фирма ресейлік сатып алушыларға 120 мың теңгеге тауар сатты. Егер доллар бағамы 25 теңгені құраса 1999 жылы американдық фирма басқа да тең жағдайларда өнімнің сол нақты көлеміне қаншама көлемде доллар алады?

2-нұсқа.

1997 жылы неміс маркасының бағамы 6 тенге 50тиын кезінде неміс фирмасы ресейлік сатып алушыларға 26 мың тенгеге тауар сатты. Егер неміс маркасы 12 теңге 90 тиынға тең болса, 1999 жылы неміс фирмасы басқа да тең жағдайларда өнімнің сол нақты көлеміне қанша есе (кем) доллар алады?

3 нұсқа.

 Германия компаниясы неміс маркасының курсы 10 теңгеге тең кезінде 210 мың теңге бойынша ресейге автомобиль экспорттады. Автомобиль өндірісінің шығындары 10 мың марканы құрады. Теңге курсы 20% -ға төмендегенде экспорттаушының батыс герман маркасы бойынша пайдасы қалай өзгереді?

4 нұсқа .

Америкалық фирма доллардың валюталық бағамы 24 теңгеге тең кезінде ресейге 30 мың теңгеден тоңазытқыштар экспорттады. Бір тоңазытқыштың өндірісі мен іске қосуына 500 доллар кетті. Теңге курсының 30%-ға көтерілгенде экспорттаушының доллар бойынша пайдасы қалай өзгереді.

5 нұсқа .

Төменде ҚР теңгесі үшін ақша нарығындағы сұраныс пен ұсыныс кестесі берілген:                                                17-кесте

Теңге бағасы (дол-ларға шаққанда)

Теңгеге сұраныс көлемі (млн.теңге)

Ұсыныс көлемі (млн.теңге)

0,6

400

400

0,5

420

370

0,4

440

340

0,3

460

310

0,2

480

280

А) Доллардың валюталық курсының тепе-теңдік көлемі қандай?

Ә) ҚР теңгенің валюталық курсының тепе-теңдік көлемі қандай?

Б) Валюталық нарықта доллардың қандай көлемі сатып алынады?

В) Валюталық нарықта ҚР теңгенің қандай көлемі сатып алынады?

 

6 нұсқа .

Егер неміс маркасының долларға шаққандагы бағасы (1 марка) 50 ден 45 центке түссе, онда Германияда сатылатьн магнитофонның бағасы (доллармен) 150 маркадан қаншаға  өзгереді?

7 нұсқа .

Егер АҚШ-та компьютер бағасы 1000 доллар болса, ал айырбас бағамы 1 долларға 150 теңгеге тең болса, онда компьютердің Қазақстандағы бағасықандай?

8 нұсқа .

Үкімет қанттың 1 кг-на 0,02 долл. көлемінде қант импортына тарифті енгізу жөнінде шешім қабылдайды.Қанттың әлемдік бағасы 1 кг-на 0,1 долларға тең.Еркін сауда кезіндегі қанттың ішкі өндірісінің көлемі жылына 8 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 10 млрд. кг. Еркін сауда кезіндегі қанттың ішкі тұтыну көлемі жылына 20 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 18 млрд. кг. Еркін сауда кезіндегі берілген елге қант импортының көлемі жылына 18 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 14 млрд. кг.

Есептеңіздер:

А) Қант импортына тарифті енгізуден болған берілген елдің тұтынушыларының шығындарын;

Ә) Осы шарадан болған отандық өндірушілердің ұтысын;

Б) Қант импортына тарифті енгізуден болған мемлекеттік бюджеттің табысының өсуін;

В) Импортты шектеуден болған ел әл-ауқатының таза зардаптарын.

9 нұсқа.

Үкімет қанттың 1 кг-на 0,01 долл. көлемінде қант импортына тарифті енгізу жөнінде шешім қабылдайды.Қанттың әлемдік бағасы 1 кг-на 0,2 долларға тең.Еркін сауда кезіндегі қанттың ішкі өндірісінің көлемі жылына 6 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 8 млрд. кг. Еркін сауда кезіндегі қанттың ішкі тұтыну көлемі жылына 20 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 18 млрд. кг. Еркін сауда кезіндегі берілген елге қант импортының көлемі жылына 16 млрд. кг.,ал импортқа тариф орнатқан кезде жылына 12 млрд. кг.

Есептеңіздер:

А) Қант импортына тарифті енгізуден болған берілген елдің тұтынушыларының шығындарын;

Ә) Осы шарадан болған отандық өндірушілердің ұтысын;

Б) Қант импортына тарифті енгізуден болған мемлекеттік бюджеттің табысының өсуін;

В) Импортты шектеуден болған ел әл-ауқатының таза зардаптарын.

 

Тапсырма № 10. Ұзақ мерзімді экономикалық өсу.

Таңдалған нұсқаға сәйкес тапсырманы орындау қажет.

1-нұсқа. Баға деңгейiнiң динамикасы туралы келесi берiлген:

Жылдар

Тұтынушылық баға индексi

2001

400

2002

440

2003

462

2004

462

            Бұл жағдайда қандай тұжырымға келуге болады.

2-нұсқа.

9 кесте мәліметтер негізінде Лаффер қисығын сызыңыз және пайданың салық алуының қай деңгейінде салық жинақтардың жалпы сомасы максималды болатынын анықтаңыз.                         9 кесте

Пайдаға салық салу пайызы

8

12

22

29

34

37

42

Бюджетке пайдаға салық түсімдерінің жалпы соммасы, млн.теңге

240

300

400

500

600

580

500

3 нұсқа. Елде тұтынуға деген шекті бейімділік (МРС)=0,6 тең. Импортқа деген шекті бейімділік (МРІ) 0,2-ге тең. Ел 200 ақша бірлігіне тауар экспорттайды. Ашық экономикада-ғы мультипликаторды және өндірістің тепе-теңдік көлемінің өзгеруін есептеңіз.

4 нұсқа. 1998-99ж.ж. аралығында елдің ЖҰӨ көлемі 300 млрд.-тан 360 млрд-қа өсті. ЖҰӨ көлемінің өсу шамасын және өсу қарқынын анықтаңыз.

5 нұсқа. Елде тұтынуға деген шекті бейімділік 0,8-ге тең. Импортқа деген бейімділік 0,2-ге тең. Ел 500 ақшалай бірлікке тауар экспорттайды және 200 ақша бірлігіне тауар алып келеді. Ашық экономикадағы мультипликаторды және алғашқы тепе-теңдік 1200 ақша бірлігін құрағандағы өндірістің жаңа тепе-теңдік көлемін анықтаңыз.

6 нұсқа.  10-кесте негізінде Лаффер қисығын сызыңыз және салық пайдасының қай деңгейінде салықтық жинақтардың жалпы сомасы максималды болатынын анықтаңыз.                                        10 кесте

Салық мөлшері   %

14

20

24

27

30

33

36

39

Бюджетке түсетін салық түсімдері, млрд. тенге

300

380

450

510

540

570

560

520

 7 нұсқа

 Экономикадағы потенциалды ЖҰӨ - 20 млрд. теңге, ал нақты ЖҰӨ - 12 млрд. теңге деп ұйғарайық. Сонда ЖҰӨ - нің ауытқуы пайыз түрінде қанша болады.

8 нұсқа

Инвестициялық функция I=1000 – 30r  теңдеуiмен  берiлсiн,  мұндағы r – нақты процент ставкасы. Номиналды процент ставкасы 10%,  инфляция 2% - тi  құрайды. Бұл жағдайда  инвестиция көлемi  неге тең?

9 нұсқа  11-Кестеде белгілі-бір кезеңнің 1-ші және 5-ші жылдарындағы еңбек ресурстары мен жұмыспен қамтылғандықтың көрсеткіштері берілген:                                                   11 кесте

 

Бірінші жыл

Бесінші жыл

Жұмыс күші

84889

95453

Жұмыспен қамтамасыз етілгендер

80796

87524

Жұмыссыздар

-

-

Жұмыссыздық көлемі (%)

-

-

А) Бірінші және бесінші жылдағы жұмыссыздар саны мен жұмыссыздық көлемін анықтаңдар;

Ә) Жұмыспен қамтылғандар мен жұмыссыздар санының бірдей өсуін қалай түсіндіруге болады?

Б) Қарастырылып отырған кезеңнің бесінші жылында адамдар толық жұмыспен қамтылған деуге бола ма?


5. Cтуденттердің білімің бақылау

 

5.1.Кіріспе бақылау сұрақтары

Оқытушы пәнді оқытуды бастау үшін студенттердің білім деңгейін анықтауға бастапқы бақылау сұрақтарын пайдаланады.                                                                              

1.         ҚР-да жүргізілетін экономикалық реформалар.

2.         Қазақстан үшін қай макроэкономикалық мәселе ең маңызды болады

3.                   Экономикалық категориялар және  экономикалық ресурстар

4.                   ҚР-ң  қалыпсыз экономикасы: мақсаттары, этаптары.

5.                   Ақшаның мәні, қызметтері және түрлері

6.                   Ақша жүйесі және оның элементтері.

7.                   Қазақстандағы ақша жүйесінің тұрақтану жәнедамуы. ҚР-ң ақша реформасы (1993 г.)

8.                   Инвестициялар және оның түрлері.

9.                   ҚР-ң макроэкономикалық саясаттың мақсаттары.

10.             Негізгі  макроэкономикалық көрстекіштер: ЖҰӨ, ЖІӨ, ТҰӨ, ҰТ.

11.             Табыстар және шығындардың  макроэкономикалық айналым моделдер.

12.             Ұлттық есеп жүйесі. Ұлттық байлық және оның құрылымы.

13.           Экономикалық өсудің типтері, факторлары.

14.             Макроэкономикалық тепе-теңдік және циклдық дамуы.

15.             Жұмыссыздықтың мәні және оның түрлері.

16.             Жұмыссыздықтың экономикалық және әлеуметтік салдары.

17.             Инфляцияның мәні, себептері және түрлері.

18.             Инфляцияның әлеуметтік-экономикалық салдары.

19.             Экономиканың циклдік дамудың мәні және себептері.

20.             Экономикалық циклдың фазалары және түрлері.

21.             Ұлттық банк және оның қызметтері.

22.             Коммерциялық банктер және оның қызметтері.

23.             Сыртқы сауда саясаты.

24.             Халықаралық валюталық жүйенің эволюциясы.

25.             Валюталық курс және оның түрлері.

26.             ҚР-ң әлемдік шаруашылыққа кіру проблемалары

 

 5.2. Ағымды бақылау сұрақтары.

Ағымды бақылау сұрақтары тақырыптарды өткенен кейін білімді тексеру үшін жүргізіледі. Осы тақырып бойынша студенттің білімін анықтауға бағытталады. Бұл тексеру студенттердің білімін жүйелеуге және ұғымдардың арасындағы байланыстарды қалыптастыруға , өткен тақырыптар бойынша нақты мәліметтерді түсінуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар студентердің логикалық ойларына, тақырып материалдарың толық түсінуге және қорытынды жасауына әсер етеді.

 

1 модуль.  Макроэкономикалық көрсеткіштер, негiзгi макроэкономи-калық модельдер, тепе-теңдiктер

Тақырып № 1. Макроэкономикаға кіріспе. Ұлттық есепшоттар жүйесі.

1.          Макроэкономики пәні және оның экономикалық ғылымдырда орны

2.          Макроэкономикалық  моделдер. Жабық және ашық экономикадағы айналым моделдері.

3.          ҚР-ң макроэкономикалық мәселелеріе және оны шешу механизмі.

4.          Негiзгi макроэкономикалық көрсеткiштердi ЖҰӨ, ЖІӨ, ТҰӨ,ҰТ,ЖТ,ЖҚТ есептеу тәсiлдерi.

5.          ҚР-ң макроэкономикалық көрсеткіштердің құрылымы және динамикасы және оның өзгерісіне  әсер ететін факторлар.

6.          Макроэкономикалық көрсеткіштер экономикалық дамудың индикаторы ретінде.

7.          Номиналды және нақты көрсеткіштер, баға индексi мен ЖІӨ дефляторы есептеу

8.          Негізгі  макроэкономикалық тендіктер.

 

Тақырып № 2. Жиынтық сұраныс пен  жиынтық ұсыныс. АD-AS үлгісі

1.       Жиынтық сұраныстың түсінігі және құрылымы.

2.     Жиынтық сұранысқа әсер ететін факторлар. ҚР-ң жиынтық сұранысың бағалау.

3.     Қазақстандағы жиынтық ұсынысты ынталандырудағы мемлекеттің саясаты.

4.     Жиынтық ұсыныстың кейнсиандық моделі.

5.     Жиынтық ұсыныстың классикалық моделі.

6.     Қысқа және ұзақ мерзімдегі жиынтық ұсыныс.

 

Тақырып № 3. Өндіріс және еңбек нарығы

1.     Өндіріс факторлары.

2.     Өндірістік  функция.

3.     Нақты жалақы және капиталдың нақты бағасы.

4.     Ұлттық табысты бөлу.

5.     Еңбекке сұраныс.

6.     Икемді жалақы.

7.     Қатаң жалақы.

 

Тақырып № 4. Игіліктер нарығы

1.        Нақты және жоспарланған шығындар Кейнс кресті.

2.        Жабық экономикадағы макроэкономикалық тепе-теңдік. Табыстың тепе-теңдік деңгейі.  Инфляциялық және рецессиялық ұзіліс

3.        Фискалды саясаттың түсінігі, мақсаттары және инструменттері

4.        Тұтыну және жинақтау функциялары

5.        Дискреционндық және и дискрециондық емес фискальды саясат.

6.        Кейнстің мемлекеттік шығыстар мультипликаторы.

7.         Қазақстандағы фискалды саясаттың жүргізудің ерекшеліктері

8.        ҚР-ң салық жүйесің жетілдіру мәселелері.

9.        Салық мультипликаторы. Балансты бюджеттің мультипликаторі.

10.     Лаффер қисығы.

11.      IS қисығы және оны құру.

 

Тақырып № 5. Ақша нарығы.

1.     Ақшаның қызметі және ақша агрегаттары.

2.     Ақшаға сұраныстың классикалық және кейнсиандық теориялары.

3.     Ақша нарығындағы тепе-теңдік. ҚР-ң ақша жүйесі.

4.     Ақша мультипликаторі.

5.     Фишер тендігі

6.     Несиенің түсінігі және түрлері. Дисконттық операция.

7.     ҚР-ң банктік жүйесінің қалыптасуы.

8.     Ақша-несие саясаттың мақсаттары мен инструменттері.

9.     LM қисығы және оны құру

 

Тақырып № 6. IS- LM үлгісі

1.     Таурлы және ақша нарығындағы макроэкономикалық тепе-теңдік.

2.     Жиынтық сұраныстың қисығын шығару.

3.     Инвестицияның ығыстыру әсері.

4.     IS-LM моделіндегі фискалды және монетарлы саясаттың салыстырмалы тиімділігі.

5.     IS-LM  моделін графикалық құрылуы.

6.     IS және LM қисығының өзгерісіне әсер ететін факторлар.

 

 

2-модуль.  Жабық және ашық экономикадағы  макроэкономикалық тұрақсыздық

Тақырып № 7. Макроэкономикалық тұрақсыздық. Жұмыссыздықтың экономикалық циклдары. Инфляция.

1.         Экономикалық циклдың түсінігі.

2.         Экономикалық циклдың фазалары.

3.         Экономикалық циклдың теориялары.

4.         Экономикалық циклдың түрлері.

5.         Қазақстан экономикасының антициклдық реттеу.

6.         Инфляцияның түсініг және түрлері. Инфляциялық спираль.

7.         Қысқа және ұзақ мерзімдегі Филипс қисығы.

8.         Антиинфляциялық саясат.

9.         ҚР-ң инфляцияның динамикасы және оның мемлекеттік реттеуі.

10.     Жұмыссыздықтың түсінігі және түрлері.

11.     Оукен заңы.

12.     ҚР-ғы жұмыссыздықтың динамикасы және құрылымы.

13.     Жұмыспен қамтудың мемлекеттің саясаты.

 

Тақырып № 8. Ашық экономика.

1.    Икемді және тіркелінген валюталық курстың жүйесі Валюталық нарықтың іс-әрекет ету механизмі.

2.    Қысқа және ұзақ мерзіміндегі номиналды және нақты валюталық курстың арақатынасы.

3.    ҚР-ң ұлттық валютаның реттеу курсы.

4.    Валюта бағамының нақты тепе-теңдік динамикасына макроэкономикалық саясаттың әсері.

5.    Төлем балансының мәні және құрылымы.

6.    Төлем балансының шотының өзара байланысы.

7.    ҚР-ң төлем балансы.

8.    Төлем балансының макроэкономикалық мәні және оны автоматты реттеуі.

9.   Төлем балансының жағдайына макроэкономикалық саясаттың әсері, оның тапшылығы және дағдарысы.

 

Тақырып № 9. Айырбас бағамының түзімі және жиынтық сұраныс

1.   Тіркелінген айырбас курсындағы ашық экономикадағы тепе-теңдік.

2.   Капиталдың жетілген мобилдігі.

3.   Капиталдың толық мобилдігі жағдайында ақша және бюджет саясаты.

4.   Жиынтық сұраныс қисығын құру.

5.   Шығару және айырбас курсқа фискалды экспансияның және ақша саясатының әсері. Тіркелген және өзгермелі айырбас курсы жағдайында макроэкономикалық саясасатты салыстыру.

6.   Айырбас курсының динамикасы және күтудің ролі.

7.   Валюта курстарының салыстырмалы тиімділігі.

 

Тақырып № 10. Экономикалық өсу

1.      Экономикалық өсу түсінігі және түрлері.

2.      Домардың экономикалық өсу моделі.

3.      Харродтың экономикалық өсу моделі.

4.      ҚР-да экономикалық өсу: динамика, тежейтін факторлар, тұрақты қарқынға жету мәселелері.

5.      Экономикалық өсу факторлары.

6.      Р.Солоудың өсу моделі.

7.      Фелпстің «Алтың» ережесі.

 

5.3. Межелік бақылау сұрақтары

Әр модулді танып білгеннен кейін межелік бақылау сұрақтары пайдалынылады, сонымен білімді тексерудің ұздіксіздігі қамтамасыз етіледі.

 

1 меже:

1 модуль.  Макроэкономикалық көрсеткіштер, негiзгi макроэкономи-калық модельдер, тепе-теңдiктер

1. Ашық экономикадағы айналым ағымдар моделі

2. Негiзгi макроэкономикалық көрсеткiштердi ЖҰӨ, ЖІӨ, ТҰӨ,ҰТ,ЖТ,ЖҚТ есептеу тәсiлдерi.

3. Негізгі макроэкономикалық теңдік

4. Жиынтық сұраныстың ұғымы мен құрылымы.

5. Жиынтық ұсыныстың кейнсиандық моделі.

6. Жиынтық ұсыныстың классикалық моделі.

7. Қысқа мерзімді тепе-теңдіктен ұзақ мерзімдіге өту және бекіту.

8. Еңбекке сұраныс.

9. Кейнс кресті.

10. Фискалды саясатының ұғымы, мақсаты және құралдары.

11.Жабық және ашық экономикада мемлекеттік шығындардың мультипликаторы.

12. Салық мультипликаторы. Балансталған бюджет мультипликаторы.

13. Ақша мультипликаторы.

14. Фишер теңдеуі.

15. Ақша-несие саясатының мақсаты мен құралдары.

16. IS-LM моделінің графикалық құру.

 

2 меже

2-модуль.  Жабық және ашық экономикадағы  макроэкономикалық тұрақсыздық

1. Экономикалық циклдер түсінігі және себептері. Экономикалық циклдің фазалары.

2. Экономикалық циклдер теориялары.

3. Инфляция ұғымы және түрлері. Инфляциялық спираль.

4. Қысқа және ұзақ мерзімдердегі Филипс қисығы.

5. Антиинфляциялық саясат.

6. ҚР-да инфляция динамикасы және оны мемлекеттік реттеу.

7. Жұмыссыздық ұғымы және құрылымы.

8. Оукен заңы.

9. ҚР-ның жұмыссыздықтың динамикасы және құрылымы.

10. Жұмыспен қамтудың мемлекеттің саясаты.

11. Валюталық  нарықтың  іс-әрекеті.

12. Төлем балансының мәні және құрылымы.

13.Төлем балансының шотының өзара байланысы.

14.ҚР-ң төлем балансы.

15.Валюта курстарының салыстырмалы тиімділігі.

16.Харродтың экономикалық өсу моделі.

17.Домардың экономикалық өсу моделі.

18.Фелпстің «Алтың» ережесі.

19.               ҚР-да экономикалық өсу: динамика, тежейтін факторлар, тұрақты қарқынға жету мәселелері

20.               Р.Солоудың өсу моделі.

 

5.4. Аралық бақылаудың сұрақтары

Курстың сонында білімді тексеру үшін аралық бақылау сұрақтары қолданылады. Олардың мақсаты – білімді меңгеруділігін, көлемін тереңдігін анықтау. Бақылаудың қорытындысы студенттердің үлгірімін оқу бағдарламасының талаптарына сәйкестігін бағалау үшін негізі болады.

1. Жалпы ішкі өнімді өлшеу әдістері: қосымша құн, шығындар және табыстар бойынша.

2. Табыстар және шығындар айналымы. Негізгі макроэкономикалық теңдік.

3. Қысқа және ұзақ мерзімдік тепе-теңдік.

4. Өндірістік функция.

5. Тұтыну функция.

6. Инвестициялық функция және пайыз ставкасы.

7. Ақшаның сандық теориясының теңдеуі.

8. Фишердің теңдеуі.

9. Монетарлы саясаттың инструменттері.

10. IS-LM моделіндегі фискалды және монетарлы саясаттың салыстырмалы тиімділігі.

11.  Жабық экономикадағы жиынтық сұраныстың макроэкономикалық саясатқа әсері.

12. Экономикалық цикл және негізгі макроэкономикалық көрсеткіштердің динамикасы.

13. Инфляция және ұсыныс сілкіністері.

14. Бюджет тапшылығы және оны қаржыландыру.. Салық түсімдерінің соммасына арналған Лаффер қисығы.

15. Төлем балансы және оның шоттары.

16. Валюталық курс және тұтынушылық қабілеттің паритеті.

17. Ашық экономикадағы IS-LM моделі.

18. Капиталдың толық мобилдігі жағдайында ақша және бюджет саясаты.

19. Шығару және айырбас курсқа фискалды экспансияның және ақша саясатының әсері.

20. Экономикалық өсудің моделдері.


6.  Негізгі әдебиеттер:

1.       Агапова Т.А.,Серегина С.Ф.: «Макроэкономика».- М: ДИС, 1999.

2.       Мамыров Н.Қ., Тілеужанова М.Ә.: «Макроэкономика». Оқу құралы. - Алматы: Экономика, 2004.

3.       Мэнкью Н.Г.: «Макроэкономика», М: ДИС, 2002.

4.       Фишер С.: «Макроэкономика».М: Инфра-М,2003

  1. Дорнбуш Р.,Фишер С.:«Макроэкономика»,М:Экономика,1994.
  2. Агапова Т.А.Макроэкономика.-М:МГУ,2004
  3. Агапова Т.А.Макроэкономика для преподавателей. Учебно- методическое пособие. Выпуск 1. –М: «Дело Сервис»,2003
  4. Селищев А.С. Макроэкономика.-С.Пб.:Питер,2005
  5. Краткий курс макроэкономики. Под ред. Мухамедиева Б.М.-Алматы,2004
  6. Киселева Е.А. Макроэкономика.-М.: Эксмо,2005
  7. Киселева Е.А. Макроэкономика: конспект лекций.- М.: Эксмо,2006
  8. Макроэкономика./ Под ред. М.И.Плотницкого.-М:Новое знание,2004
  9. Задоя А.А. Макроэкономика.-Москва,2004

 

Қосымша әдебиеттер:

1.       Крымова В.: «Экономикалық теория», Алматы, 2002ж.

2.       Макконнелл К.Р., Брю С.Л.: «Экономикс». СП-б. Республика. 1997.

3.       Долан Э.Дж.: «Макроэкономика». СП-б. 1994.

4.       Хейне П.: «Экономический образ мышления».- М: Новости, 1991.

5.       Аубакиров Я., Ескалиев М.: «Экономикалық теория».- Алматы, 1994

6.       Мәуленова С.С., Бекмолдин С.Қ., Құдайбергенов Е.Қ.: «Экономикалық теория: Оқу құралы».-Алматы: Экономика, 2003                                                                                                                                                                       

7.       Шеденов У.К., Сағындықов Е.Н., Байжомартов У.С., «Жалпы экономи-калық теория»//Проф.Шеденов У.К. редакциясымен, Алматы-2002

8.       Осипов М.: «Экономикалық теория негіздері». -Алматы, 2002

9.       Райымқұлұлы С.:«Экономика теория негіздері»,Шымкент,ОҚМУ-2005